Уй нусхаси, Марказий разведка бошқармаси жосуси ва махсус кучлар: АҚШнинг Мадурони қўлга олиш амалиёти тафсили

Қисқача хулоса:

• Амалиёт бир неча ой давомида режалаштирилиб, Пентагон ва Марказий разведка бошқармасида [CIA] тайёргарлик кўрилган.

• Амалиётда 150дан ортиқ ҳарбий ҳаво кемалари иштирок этган.

• Николас Мадуро ва унинг рафиқаси яширин қўриқланадиган уй ичида таслим бўлишган.

Шанба куни тонг соат 4:21 да АҚШ президенти Доналд Трамп ўзининг «Truth Social» ижтимоий тармоғида қуйидаги ёзув қолдирди: «АҚШ Венесуэла президенти Николас Мадуро ва унинг рафиқасини қўлга олишга қаратилган жасоратли амалиётни амалга оширди».

Бу кўпчилик учун кутилмаган бўлса-да, воқеага яқин манбаларга кўра, АҚШнинг сўнгги йиллардаги энг мураккаб операцияларидан бири ҳисобланган ушбу амалиёт ойлар давомида режалаштирилган ва батафсил машқлар билан тайёрланган. АҚШнинг элита ҳарбий бўлинмалари, жумладан Қуруқлик қўшинларининг «Делта» махсус кучлари Мадуро яширинган хавфсиз уйнинг айнан нусхасини барпо этиб, қаттиқ қўриқланадиган ушбу бинога киришни қайта-қайта машқ қилишган.

Воқеага яқин манбалардан бирига кўра, Марказий разведка бошқармаси август ойидан бошлаб Венесуэлада кичик гуруҳни жойлаштирган бўлиб, улар Мадуронинг кундалик ҳаракатлари ва одатлари ҳақида батафсил маълумот тўплашга муваффақ бўлган. Айнан шу маълумотлар, уни қўлга олиш жараёнини деярли муаммосиз амалга ошириш имконини берган. Яна икки манбанинг «Reuters» агентлигига билдиришича, разведка хизматининг Мадурога яқин манбаси ҳам бўлиб, у президентнинг ҳаракатларини доимий кузатиб борган ва амалиёт давомида унинг аниқ жойлашувини белгилашга тайёр турган.

Барча тайёргарлик ишлари якунланганидан сўнг, Трамп тўрт кун олдин ушбу ҳаракатни маъқуллаган. Бироқ, ҳарбий ва разведка амалдорлари об-ҳаво шароити яхшироқ бўлишини, айниқса булутлар камайишини кутишни таклиф қилган. Бирлашган штаб бошлиқлари қўмитаси раиси генерал Дэн Кейн мухбирларга маълум қилишича, жума куни Шарқий соҳил вақти билан соат 22:46да [Тошкент вақти билан 8:46] Трамп якуний ижозатни берган. Шундан сўнг, ушбу ҳаракатга «Тўлиқ қатъият амалиёти» номи берилган.

Венесуэлага қарши АҚШ ҳарбий зарбалари

Ушбу ҳарбий зарбалар 3 январ куни Венесуэла президенти Николас Мадурони қўлга олишга қаратилган АҚШ ҳарбий амалиёти доирасида амалга оширилган.

Харитада кўрсатилган жойлар АҚШ зарбаларини тасдиқловчи, текширилган видеоёзувлар ва сунъий йўлдош тасвирлари асосида белгиланган бўлиб, улар операциянинг жуғрофияси ва кўламини аниқ тасаввур қилиш имконини беради.

Флорида штатидаги Палм-Бич шаҳрида жойлашган ўзининг Мар-а-Лаго қароргоҳида, маслаҳатчилари қуршовида, Доналд Трамп воқеалардан жонли узатишни кузатиб борган. Бир неча соат давом этган амалиёт қандай кечгани масалага яқин бўлган тўрт манба билан ўтказилган суҳбатлар, шунингдек, Трампнинг ўзи ошкор этган маълумотларга асосланади. Ҳаракат якунланганидан бир неча соат ўтиб, «Fox News» телеканалига берган интервюсида Трамп: «Мен анча яхши амалиётларга гувоҳ бўлганман, аммо бундайини ҳеч қачон кўрмагандим», — дея таъкидлайди.

«Кенг кўламли» амалиёт

Пентагон Кариб ҳавзасида катта миқёсдаги ҳарбий кучларни жойлаштиришни мувофиқлаштириб, минтақада ҳаво-қўшин кемаси, 11та ҳарбий кема ҳамда ўнлаб F-35 қирувчи учоқларини жўнатган. Умуман олганда, АҚШ расмийлари узоқ вақтдан бери «гиёҳванд моддаларига қарши амалиётлар», деб таърифлаб келган ушбу ҳаракатлар доирасида, минтақада 15 мингдан ортиқ ҳарбий хизматчи тўпланган. Манбалардан бирига кўра, Трамп катта маслаҳатчиси Стивен Миллер, давлат котиби Марко Рубио, уруш вазири Пит Ҳегсет ва Марказий разведка бошқармаси раҳбари Жон Рэтклиф бир неча ой давомида ушбу ҳаракат устида ишлаган асосий гуруҳни ташкил этган. Улар мунтазам равишда — баъзан ҳар куни — учрашувлар ўтказган ва телефон орқали мулоқот қилган, шунингдек, кўп ҳолларда президент билан ҳам учрашиб турган. Жума кечаси ва шанба тонгига қадар Трамп ва унинг маслаҳатчилари бир жойга жамланиб, АҚШ ҳарбий учоқларининг бир қисми парвозга кўтарилиб, Каракас ичида ва унинг атрофидаги нишонларга, жумладан ҳаво мудофаа тизимларига зарбалар берганини кузатиб борган. Бу ҳақда АҚШ ҳарбий расмийси маълум қилди.

Бирлашган штаб бошлиқлари қўмитаси раиси генерал Дэн Кейннинг айтишича, операция доирасида Ғарбий яримшарнинг 20та ҳарбий пойдеворидан 150дан ортиқ ҳаво кемаси ишга туширилган. Улар орасида F-35 ва F-22 қирувчилари, шунингдек B-1 русумли стратегик бомбардимончилар ҳам бўлган. «Бизда ҳар қандай эҳтимолий вазият учун жангчи учоқлар тайёр эди», — деди Доналд Трамп «Fox News» телеканалидаги «Fox & Friends» дастурига берган интервюсида.

АҚШ президенти Доналд Трамп ўзининг «Truth Social» саҳифасида жойлаштирган суратда, унинг таърифлашича, Венесуэла президенти Николас Мадуро «USS Iwo Jima» амфибия ҳужум кемасида акс этган. Ҳозирда ушбу кема Кариб денгизида жойлашган бўлиб, сурат 2026 йил 3 январ санаси билан тақдим этилган. Тасвир босма фотосуратдан қайта олинганга ўхшайди: сурат атрофида оқ чегаралар аниқ кўринади. Мадуро ёнида турган шахснинг қора кийимида «DEA» (АҚШ гиёҳвандликка қарши кураш бошқармаси) ҳарфлари кўзга ташланади. Трампнинг таъкидлашича, ушбу идора ходимлари ҳам амалиётда иштирок этган. Сурат қаттиқ қисқартирилганлиги сабабли, тасвир олинган аниқ жойни дарҳол тасдиқлаш имкони бўлмади. Лекин, Мадуронинг мўйловидаги оқарган сочлар шаклининг сўнгги пайтларда тарқалган тасвирлар билан мос келиши, мазкур фотосуратда айнан у акс этган бўлиши эҳтимолини кучайтиради.

2026 йил 3 январ куни Венесуэла пойтахти Каракас шаҳрида содир этилган портлашлар натижасида осмонга тутун кўтарилгани кузатилган.

АҚШ президенти Доналд Трамп Флорида штати, Палм-Бич шаҳрида жойлашган Мар-а-Лаго қароргоҳида матбуот анжуманини ўтказар экан, унинг орқасида уруш вазири Пит Ҳегсет, АҚШ давлат котиби Марко Рубио ҳамда Бирлашган штаб бошлиқлари қўмитаси раиси генерал Дэн Кейн гавдаланади. Матбуот анжумани Венесуэлага берилган АҚШ зарбаларидан сўнг ўтказилган бўлиб, ушбу амалиёт давомида Венесуэла президенти Николас Мадуро ва унинг рафиқаси Силия Флорес қўлга олингани маълум қилинади. Анжуман 2026 йил 3 январ куни АҚШда бўлиб ўтган.

Манбаларнинг агентлигимизга маълум қилишича, Пентагон яширин тарзда минтақада ҳавода ёқилғи қуйишга мўлжалланган танкер учоқлари, учувчисиз ускуналар ҳамда радиоэлектрон тўсқинлик бўйича ихтисослашган ҳаво кемаларини жойлаштирган. АҚШ расмийларининг таъкидлашича, зарбалар ҳарбий нишонларга қаратилган. «Reuters» томонидан Каракасдаги Ла-Карлота ҳарбий ҳаво пойдеворидан олинган суратларда Венесуэланинг зенит-қўшин бўлинмасига тегишли ёниб кетган ҳарбий техникалар акс этган.

Зарбалар амалга оширилаётган пайтда, АҚШ махсус кучлари қаттиқ қуролланган ҳолда Каракасга кириб борган. Уларда, Мадуро жойлашган бинода пўлат эшикларни кесиб ўтишга тўғри келиши эҳтимоли учун газламали кесгич ҳам бўлган.

Шанба куни Шарқий соҳил вақти билан тахминан соат 1:00да [Тошкент вақти билан 11:00], генерал Дэн Кейннинг айтишича, ҳарбийлар Каракас марказида жойлашган Мадуро қароргоҳига етиб келган пайтда уларга ўқ узилган. Вертолётлардан бирига зарба теккан, бироқ у парвозни давом эттиришга қодир бўлган. Шаҳар аҳолиси томонидан ижтимоий тармоқларда жойланган видеоларда вертолётлар қатори паст баландликда шаҳар устидан учиб ўтаётгани кўринади.

Мадуронинг қўриқланадиган хавфсиз уйига етиб боргач, ҳарбийлар Федерал Қидирув Бюроси агентлари билан бирга бинога кирган. Трамп бу жойни «жуда қаттиқ қўриқланадиган… ҳақиқий қалъа», деб таърифлаган. «Улар шунчаки ёриб киришди — аслида, ёриб кириб бўлмайдиган жойларга айнан шу мақсадда ўрнатилган пўлат эшиклар орқали киришди», — деди Трамп. — «Барчаси сониялар ичида ҳал бўлди».

Мадуронинг асирга олиниши

Генерал Дэн Кейннинг айтишича, ҳарбийлар қўриқланадиган яширин уйга кирганидан сўнг, Николас Мадуро ва унинг рафиқаси таслим бўлган. Трампнинг таъкидлашича, Венесуэла юртбошиси хавфсиз хонани излаган, аммо эшикни ёпишга улгура олмаган. «У шунчалик тез босиб олиндики, ўша хонага ета олмади», — деди Трамп. Унинг маълум қилишича, баъзи АҚШ ҳарбийлари яраланган, аммо ҳалок бўлмаган.

Амалиёт давомида, Марко Рубио қонун чиқарувчиларга унинг бошлангани ҳақида хабар бера бошлаган. «Reuters» агентлигига маълум қилинишича, хабарларномалар назорат ролини ижро этувчи асосий қонун чиқарувчилар учун одатдагидек амалиётдан олдин эмас, балки операция бошланганидан сўнг юборилган.

Ҳарбийлар Венесуэла ҳудудидан чиқар экан, генерал Кейннинг айтишича, улар бир неча марта «ўзини ҳимоя қилиш ҳаракатларида» қатнашган. Шарқий соҳил вақти билан соат 3:20да [Тошкент вақти билан 13:20] Мадуро ва унинг рафиқаси жойлашган вертолётлар сув устидан учиб кетаётган бўлган.

Трамп «Truth Social»да амалиётни эълон қилганидан тахминан етти соат ўтгач, яна бир хабар жойлаштирган. Бу сафар, у қўлга олинган Венесуэла раҳбарини кўзлари ёпиқ, қўллари кишанланган ва кўк рангли спорт кийимидаги суратини эълон қилган.

«Николас Мадуро "USS Iwo Jima" кемасида», — деб ёзган Трамп, амфибия ҳужум кемасига ишора қилиб.

Манба: Reuters.